آموزش ضمایر انگلیسی ؛ ضمایر فاعلی ، ضمایر شخصی
انواع ضمایر در زبان انگلیسی (Pronouns in English)
در زبان انگلیسی، ضمیر (Pronoun) کلمهای است که به جای اسم به کار میرود تا از تکرار بیمورد جلوگیری کند. ضمایر نقش مهمی در ساختار جمله دارند و انواع مختلفی دارند که هر کدام کاربرد خاصی دارند. در این بخش، به معرفی انواع ضمایر، کاربرد آنها و مثالهای متعدد همراه با جدولهای آموزشی خواهیم پرداخت.
🔹 ۱. ضمایر شخصی (Personal Pronouns)
ضمایر شخصی به اشخاص و چیزها اشاره دارند و بر اساس نقش آنها در جمله (فاعل یا مفعول) شکل متفاوتی میگیرند.
| نقش | مفرد | جمع |
|---|---|---|
| فاعلی (Subject) | I, You, He, She, It | We, You, They |
| مفعولی (Object) | Me, You, Him, Her, It | Us, You, Them |
مثالها:
- I am a teacher. (من یک معلم هستم.)
- She loves him. (او او را دوست دارد.)
- They help us every day. (آنها هر روز به ما کمک میکنند.)
📘 نکته:
ضمایر فاعلی همیشه قبل از فعل میآیند، در حالی که ضمایر مفعولی بعد از فعل یا حرف اضافه قرار میگیرند.
مثلاً: He called me. در این جمله، “me” مفعولی است.
🔹 ۲. ضمایر ملکی (Possessive Pronouns)
ضمایر ملکی برای نشان دادن مالکیت به کار میروند. این ضمایر جایگزین اسم + مالکیت میشوند.
| ضمیر ملکی | معنی فارسی |
|---|---|
| Mine | مال من |
| Yours | مال تو / شما |
| His | مال او (مذکر) |
| Hers | مال او (مونث) |
| Its | مال آن |
| Ours | مال ما |
| Theirs | مال آنها |
مثالها:
- This book is mine. (این کتاب مال من است.)
- That car is theirs. (آن ماشین مال آنهاست.)
- The decision was hers. (تصمیم مال او بود.)
📘 تفاوت با صفات ملکی (Possessive Adjectives):
| صفت ملکی | ضمیر ملکی | مثال |
|---|---|---|
| My | Mine | This is my car. → This car is mine. |
| Your | Yours | That is your phone. → That phone is yours. |
🔹 ۳. ضمایر بازتابی (Reflexive Pronouns)
ضمایر بازتابی زمانی استفاده میشوند که فاعل و مفعول جمله یکی باشند. آنها با اضافه کردن “-self” یا “-selves” به ضمایر ساخته میشوند.
| مفرد | جمع |
|---|---|
| Myself | Ourselves |
| Yourself | Yourselves |
| Himself | Themselves |
| Herself | Themselves |
| Itself | Themselves |
مثالها:
- I taught myself English. (خودم انگلیسی یاد گرفتم.)
- She looked at herself in the mirror. (او در آینه به خودش نگاه کرد.)
- We prepared ourselves for the trip. (ما خودمان را برای سفر آماده کردیم.)
📘 نکته:
از ضمایر بازتابی در تأکید نیز استفاده میشود.
مثلاً: He did it himself. (او خودش این کار را انجام داد.)
🔹 ۴. ضمایر اشاره (Demonstrative Pronouns)
ضمایر اشاره برای اشاره به افراد یا اشیاء در نزدیکی یا دوری استفاده میشوند.
| فاصله | مفرد | جمع |
|---|---|---|
| نزدیک | This (این) | These (اینها) |
| دور | That (آن) | Those (آنها) |
مثالها:
- This is my phone. (این گوشی من است.)
- These are my friends. (اینها دوستان من هستند.)
- That was a great movie. (آن فیلم فوقالعادهای بود.)
- Those were expensive. (آنها گران بودند.)
📘 نکته:
این ضمایر هم میتوانند به عنوان صفت (در کنار اسم) و هم به عنوان ضمیر مستقل به کار روند:
- This book is new. (صفت)
- This is new. (ضمیر)
🔹 ۵. ضمایر پرسشی (Interrogative Pronouns)
ضمایر پرسشی برای طرح سؤال دربارهی اشخاص یا اشیاء استفاده میشوند.
| ضمیر | معنی | کاربرد |
|---|---|---|
| Who | چه کسی | برای انسانها (فاعل) |
| Whom | چه کسی را | برای انسانها (مفعول) |
| Whose | مال چه کسی | برای مالکیت |
| What | چه چیز | برای اشیاء |
| Which | کدام | برای انتخاب میان چند گزینه |
مثالها:
- Who is calling? (چه کسی زنگ میزند؟)
- Whom did you meet? (با چه کسی ملاقات کردی؟)
- Whose bag is this? (این کیف مال چه کسی است؟)
- What do you want? (چه میخواهی؟)
- Which color do you prefer? (کدام رنگ را ترجیح میدهی؟)
📘 نکته:
در زبان گفتاری، بهویژه در انگلیسی آمریکایی، “whom” کمتر استفاده میشود و معمولاً از “who” به جای آن استفاده میکنند.
🔹 ۶. ضمایر موصولی (Relative Pronouns)
ضمایر موصولی دو جمله را به هم متصل میکنند و اطلاعات اضافی دربارهی اسم یا ضمیر میدهند.
| ضمیر | کاربرد | مثال |
|---|---|---|
| Who | برای انسان (فاعل) | The man who helped me is kind. |
| Whom | برای انسان (مفعول) | The person whom you met is my friend. |
| Whose | برای مالکیت | The girl whose car broke down is my sister. |
| Which | برای اشیاء | The book which I read was interesting. |
| That | برای انسان و اشیاء (غیررسمیتر) | The dog that barked all night is mine. |
📘 نکته:
در جملات تعریفکننده (Defining Clauses) حذف “that” یا “who” گاهی ممکن است، اما در جملات توضیحی (Non-defining) حذف آن مجاز نیست.
مثلاً: The car I bought is red. (میتوان گفت بدون that.)
🔹 ۷. ضمایر نامعین (Indefinite Pronouns)
ضمایر نامعین برای اشاره به افراد یا اشیائی استفاده میشوند که دقیق مشخص نیستند.
| برای افراد | برای اشیاء | برای هر دو |
|---|---|---|
| Someone / Somebody | Something | None / All |
| Anyone / Anybody | Anything | Some / Any |
| Everyone / Everybody | Everything | Most / Both |
| No one / Nobody | Nothing | Each / Either / Neither |
مثالها:
- Someone is at the door. (کسی پشت در است.)
- I don’t have anything to say. (چیزی برای گفتن ندارم.)
- Everyone likes music. (همه موسیقی را دوست دارند.)
- Neither of them is ready. (هیچکدام از آنها آماده نیستند.)
📘 نکته:
در جملات منفی و پرسشی معمولاً از any و مشتقات آن استفاده میشود:
I don’t see anyone.
در جملات مثبت از some:
I saw someone outside.
🔹 ۸. ضمایر تأکیدی (Emphatic Pronouns)
ضمایر تأکیدی همان ضمایر بازتابی هستند که برای تأکید بر فاعل به کار میروند.
مثالها:
- I myself cooked the dinner. (خودم شام را پختم.)
- She herself cleaned the house. (او خودش خانه را تمیز کرد.)
- They themselves decided to go. (آنها خودشان تصمیم گرفتند بروند.)
📘 نکته:
اگر ضمیر بازتابی بعد از اسم یا ضمیر بیاید و نقش تأکیدی داشته باشد، به آن ضمیر تأکیدی گفته میشود.
🔹 ۹. خلاصهی انواع ضمایر در یک جدول
| نوع ضمیر | مثال | کاربرد اصلی |
|---|---|---|
| شخصی (Personal) | I, You, He, She | اشاره به اشخاص یا اشیاء |
| ملکی (Possessive) | Mine, Yours, Theirs | نشاندهندهی مالکیت |
| بازتابی (Reflexive) | Myself, Yourself | وقتی فاعل و مفعول یکی هستند |
| اشاره (Demonstrative) | This, That | اشاره به اشیاء یا افراد |
| پرسشی (Interrogative) | Who, What | پرسیدن سؤال |
| موصولی (Relative) | Who, Which, That | اتصال دو جمله |
| نامعین (Indefinite) | Someone, Anything | اشاره به چیز نامشخص |
| تأکیدی (Emphatic) | Myself, Herself | برای تأکید بر فاعل |
📘 تمرین پیشنهادی:
جای خالی را با ضمیر مناسب پر کنید:
- ______ is my best friend.
- I made this cake by ______.
- ______ car is parked outside?
- ______ are my books.
- I don’t know ______ called me.
نکات پیشرفتهتر، تفاوتهای ظریف بین ضمایر
در این بخش به بررسی نکات پیشرفتهتر، تفاوتهای ظریف بین ضمایر، کاربرد آنها در موقعیتهای رسمی و غیررسمی، و اشتباهات رایج زبانآموزان میپردازیم. همچنین جدولهای آموزشی و مثالهای کاربردی برای هر مورد ارائه میشود.
🔹 ۱. تفاوت بین ضمایر فاعلی و مفعولی در جملات پیچیده
در جملات ترکیبی یا طولانی، گاهی زبانآموزان در تشخیص فاعل و مفعول دچار اشتباه میشوند. برای درک بهتر، به جدول زیر توجه کنید:
| ضمیر فاعلی | ضمیر مفعولی | مثال صحیح | مثال اشتباه |
|---|---|---|---|
| I | Me | She and I are friends. | She and me are friends. ❌ |
| He | Him | They invited him. | They invited he. ❌ |
| We | Us | It’s between you and us. | It’s between you and we. ❌ |
📘 نکته:
برای تشخیص درست، جمله را بدون بخش دیگر بخوانید:
بهجای “She and I”, فقط “I am friends with her” را بررسی کنید تا فاعل را تشخیص دهید.
🔹 ۲. ضمایر و هماهنگی با اسمهای جمع یا مفرد
گاهی تشخیص اینکه باید از ضمیر مفرد یا جمع استفاده شود، چالشبرانگیز است.
| اسم | ضمیر مناسب | مثال |
|---|---|---|
| Everyone | He / She (یا they در انگلیسی مدرن) | Everyone must do their job. |
| Somebody | They | Somebody left their phone here. |
| The team | It / They | The team has won its match. |
| The students | They | The students finished their work. |
📘 نکته:
در انگلیسی مدرن، برای اشاره به جنسیت نامشخص معمولاً از “they/their” به عنوان ضمیر مفرد استفاده میشود.
مثلاً: Someone lost their wallet.
🔹 ۳. ضمایر بازتابی و اشتباهات رایج
ضمایر بازتابی فقط وقتی استفاده میشوند که فاعل و مفعول یکی باشند. بسیاری از زبانآموزان به اشتباه از آنها در شرایط نامناسب استفاده میکنند.
| جمله اشتباه | جمله صحیح | توضیح |
|---|---|---|
| Please contact myself if you have questions. | Please contact me if you have questions. | فاعل و مفعول متفاوتاند. |
| He spoke to himself. ✅ | He spoke to him. ❌ | چون فاعل و مفعول یکی هستند، بازتابی درست است. |
| They did it by themselves. ✅ | They did it by them. ❌ | در جمله تأکید بر انجام شخصی کار است. |
📘 نکته:
ضمیر بازتابی همیشه باید با فاعل جمله مطابقت داشته باشد. مثلاً برای “you” در جمع میگوییم “yourselves”.
🔹 ۴. تفاوت بین ضمایر ملکی و صفات ملکی
بسیاری از زبانآموزان بین این دو اشتباه میکنند. ضمایر ملکی به تنهایی میآیند، اما صفات ملکی همراه با اسم استفاده میشوند.
| نوع | کلمه | مثال صحیح | مثال اشتباه |
|---|---|---|---|
| صفت ملکی | My | This is my car. | This is mine car. ❌ |
| ضمیر ملکی | Mine | This car is mine. | This car is my. ❌ |
📘 نکته:
پس از ضمایر ملکی، دیگر اسم نمیآید.
✅ That book is hers.
❌ That book is her.
🔹 ۵. ضمایر موصولی در جملات تعریفکننده و غیرتعریفکننده
ضمایر موصولی نقش مهمی در ترکیب دو جمله دارند. در زبان انگلیسی دو نوع جمله موصولی وجود دارد:
| نوع جمله | توضیح | مثال |
|---|---|---|
| تعریفکننده (Defining) | جمله برای معنی اصلی ضروری است | The boy who is sitting there is my friend. |
| غیرتعریفکننده (Non-defining) | جمله فقط اطلاعات اضافی میدهد | My friend, who lives in London, is visiting me. |
📘 نکته:
در جملات غیرتعریفکننده از کاما (,) استفاده میشود و نمیتوان “that” را جایگزین “who” یا “which” کرد.
| قابل حذف | غیرقابل حذف |
|---|---|
| The book (that) I bought is new. | My car, which I bought last year, is red. |
🔹 ۶. کاربرد “Who”, “Whom”, “Whose” در جمله
برای درک بهتر تفاوت این سه ضمیر پرسشی و موصولی، جدول زیر را ببینید:
| ضمیر | نقش | مثال |
|---|---|---|
| Who | فاعل | Who called you? |
| Whom | مفعول | To whom did you speak? |
| Whose | مالکیت | Whose book is this? |
📘 نکته:
در زبان روزمره، معمولاً بهجای “whom” از “who” استفاده میشود:
Who did you talk to? (بهجای To whom did you talk?)
🔹 ۷. ضمایر نامعین مثبت، منفی و پرسشی
ضمایر نامعین به سه گروه تقسیم میشوند:
| نوع | مثال | معنی |
|---|---|---|
| مثبت | someone, something, somebody | کسی / چیزی |
| منفی | no one, nobody, nothing | هیچکس / هیچ چیز |
| پرسشی / شرطی | anyone, anything | هرکس / هرچیز |
مثالها:
- Someone knocked at the door. (کسی در زد.)
- No one was there. (هیچکس آنجا نبود.)
- If anyone asks, tell them I’m busy. (اگر کسی پرسید، بگو مشغولم.)
📘 نکته:
در جملات منفی، از “anyone / anything” استفاده میشود نه “no one / nothing”:
❌ I don’t know no one.
✅ I don’t know anyone.
🔹 ۸. ضمایر اشاره در زمان و مکان
ضمایر اشاره میتوانند برای اشاره به زمان یا مکان نیز استفاده شوند.
| ضمیر | کاربرد | مثال |
|---|---|---|
| This / These | زمان یا مکان نزدیک | This morning was cold. |
| That / Those | زمان یا مکان دور | Those days were wonderful. |
📘 نکته:
برای اشاره به چیزی که در حال حاضر اتفاق میافتد از “this” و برای چیزی که قبلاً اتفاق افتاده از “that” استفاده میشود:
That was a great trip! (در گذشته)
This is amazing! (در حال حاضر)
🔹 ۹. کاربرد “Each”, “Every”, “Either”, “Neither”
این چهار ضمیر برای اشاره به افراد یا اشیاء در گروههای کوچک به کار میروند.
| ضمیر | معنی | مثال |
|---|---|---|
| Each | هرکدام (بهصورت جداگانه) | Each student has a book. |
| Every | همهی (بهصورت کلی) | Every student likes music. |
| Either | هر یک از دو | You can take either road. |
| Neither | هیچیک از دو | Neither answer is correct. |
📘 نکته:
“Each” و “Every” همیشه با اسم مفرد میآیند، اما معنای جمع دارند.
Each boy has his bag.
🔹 ۱۰. ضمایر ترکیبی و ساختارهای دوگانه
گاهی در انگلیسی برای وضوح بیشتر از ترکیب ضمایر استفاده میشود:
| ترکیب | معنی | مثال |
|---|---|---|
| He himself | او خودش | He himself fixed the problem. |
| You all | شما همه | You all did a great job. |
| We both | هر دوی ما | We both agree with you. |
| They each | هرکدام از آنها | They each have a different opinion. |
📘 نکته:
در گفتار آمریکایی، ترکیب “you all” یا شکل کوتاهتر “y’all” بسیار رایج است.
🔹 ۱۱. تمرین کاربردی
در جملات زیر ضمیر مناسب را انتخاب کنید:
- ______ (Who / Whom) did you see yesterday?
- This phone is ______ (my / mine).
- ______ (Each / Every) student must bring their own pen.
- I did it by ______ (me / myself).
- ______ (That / These) are my shoes.
🔹 ۱۲. جدول خلاصه تفاوتهای پرکاربرد
| مورد مقایسه | شکل صحیح | توضیح |
|---|---|---|
| Me vs I | She and I went home. | فاعل باید “I” باشد. |
| Myself vs Me | Call me, not myself. | ضمیر بازتابی فقط در صورت تطابق فاعل استفاده میشود. |
| Mine vs My | This is mine, not my. | ضمیر ملکی مستقل است. |
| This vs These | This (مفرد) / These (جمع) | تفاوت در تعداد |
| That vs Those | That (مفرد) / Those (جمع) | تفاوت در تعداد |
🔹 ۱۳. نکتهی طلایی
در یادگیری ضمایر، همیشه به نقش گرامری (فاعل، مفعول، مالکیت) و تعداد (مفرد یا جمع) توجه کنید. تسلط بر این نکات باعث میشود جملات طبیعیتر و دقیقتر بسازید.
