انواع ضمایر در زبان فرانسه

زبان فرانسه مانند بسیاری از زبان‌های هندواروپایی، دارای نظام ضمیری گسترده و دقیق است. ضمایر در زبان فرانسه به عنوان جایگزینی برای اسم‌ها به‌کار می‌روند و بر اساس نقش، شخص، جنسیت، و تعداد تغییر می‌کنند. در این مقاله، به بررسی مهم‌ترین انواع ضمایر در زبان فرانسه می‌پردازیم.

---

1. ضمایر فاعلی (Les pronoms personnels sujets)

این ضمایر نقش فاعل جمله را دارند و معمولاً قبل از فعل می‌آیند.

ضمیر	معنی
je	من
tu	تو (غیررسمی)
il	او (مذکر)
elle	او (مونث)
on	ما / آدم / یکی
nous	ما
vous	شما (رسمی یا جمع)
ils	آنها (مذکر یا مختلط)
elles	آنها (مونث)

مثال:

• Je parle français. (من فرانسوی صحبت می‌کنم.)
• Ils aiment le cinéma. (آنها سینما را دوست دارند.)

---

2. ضمایر مفعولی مستقیم (Les pronoms objets directs)

این ضمایر جایگزین مفعول مستقیم جمله می‌شوند.

ضمیر	معنی
me / m’	مرا
te / t’	تو را
le / l’	او را (مذکر) / آن را
la / l’	او را (مونث) / آن را
nous	ما را
vous	شما را
les	آنها را

مثال:

• Je le vois. (من او را می‌بینم.)
• Tu m’aimes ? (مرا دوست داری؟)

---

3. ضمایر مفعولی غیرمستقیم (Les pronoms objets indirects)

وقتی فعل با حرف اضافه «à» به شخص اشاره می‌کند، از این ضمایر استفاده می‌شود.

ضمیر	معنی
me / m’	به من
te / t’	به تو
lui	به او
nous	به ما
vous	به شما
leur	به آنها

مثال:

• Je lui parle. (من با او صحبت می‌کنم.)
• Ils nous écrivent. (آنها برای ما می‌نویسند.)

---

4. ضمایر تأکیدی (Les pronoms toniques)

برای تأکید، بعد از حرف اضافه یا در ساختارهای خاص از این ضمایر استفاده می‌شود.

ضمیر	معنی
moi	من
toi	تو
lui	او (مذکر)
elle	او (مونث)
nous	ما
vous	شما
eux	آنها (مذکر)
elles	آنها (مونث)

مثال:

• Moi, je suis content. (من، خوشحالم.)
• Avec toi. (با تو.)

---

5. ضمایر ملکی (Les pronoms possessifs)

این ضمایر نشان‌دهنده مالکیت هستند و جایگزین اسم + صفت ملکی می‌شوند.

مفرد مذکر	مفرد مونث	جمع مذکر/مونث	معنی
le mien	la mienne	les miens / les miennes	مال من
le tien	la tienne	les tiens / les tiennes	مال تو
le sien	la sienne	les siens / les siennes	مال او
le nôtre	la nôtre	les nôtres	مال ما
le vôtre	la vôtre	les vôtres	مال شما
le leur	la leur	les leurs	مال آنها

مثال:

• C’est le mien. (این مال من است.)

---

6. ضمایر اشاره (Les pronoms démonstratifs)

برای اشاره به چیزی یا کسی استفاده می‌شوند.

ضمیر	معنی
celui	آن (مذکر مفرد)
celle	آن (مونث مفرد)
ceux	آنها (مذکر جمع)
celles	آنها (مونث جمع)
ceci, cela, ça	این، آن

مثال:

• Celui-là est plus grand. (آن یکی بزرگ‌تر است.)

---

7. ضمایر نسبی (Les pronoms relatifs)

این ضمایر جمله‌های موصولی می‌سازند و اسم قبل را توصیف می‌کنند.

ضمیر	کاربرد
qui	فاعل انسان یا چیز
que	مفعول مستقیم
dont	برای مالکیت یا فعل‌هایی که با “de” می‌آیند
où	مکان یا زمان

مثال:

• L’homme qui parle est mon père. (مردی که صحبت می‌کند، پدر من است.)
• Le livre que j’ai lu est intéressant.

---

8. ضمایر پرسشی (Les pronoms interrogatifs)

برای پرسیدن سؤال از آن‌ها استفاده می‌شود.

ضمیر	معنی
qui	چه کسی؟
que / quoi	چه چیزی؟
lequel / laquelle / lesquels / lesquelles	کدام؟ (در میان چند چیز)

مثال:

• Qui est-ce ? (چه کسی است؟)
• Lequel veux-tu ? (کدام را می‌خواهی؟)

---

تمرینات مقدماتی

✅ تمرین 1: ضمایر فاعلی (Les pronoms sujets)

جای خالی را با ضمیر مناسب پر کنید:

1. _____ suis étudiant.
2. _____ as un chien.
3. Pierre et moi, _____ aimons voyager.
4. Marie et Claire, _____ sont françaises.
5. Mon père, _____ travaille à la banque.

پاسخ‌ها:

1. Je
2. Tu
3. Nous
4. Elles
5. Il

---

✅ تمرین 2: ضمایر مفعولی مستقیم (COD)

جمله را با استفاده از ضمیر مناسب بازنویسی کنید:

1. Je vois le film → Je ___ vois.
2. Nous regardons la télé → Nous ___ regardons.
3. Tu manges les pommes → Tu ___ manges.
4. Elle aime Paul → Elle ___ aime.
5. Il connaît moi et toi → Il ___ connaît.

پاسخ‌ها:

1. le
2. la
3. les
4. l’
5. nous

---

✅ تمرین 3: ضمایر مفعولی غیرمستقیم (COI)

جمله را با ضمیر غیرمستقیم بازنویسی کنید:

1. Elle parle à moi → Elle ___ parle.
2. Nous écrivons à nos amis → Nous ___ écrivons.
3. Tu téléphones à ta mère → Tu ___ téléphones.
4. Je pense à toi → Je ___ pense. (توجه: اینجا اشتباه رایج است!)
5. Il répond à Marie → Il ___ répond.

پاسخ‌ها:

1. me
2. leur
3. lui
4. × (در این مورد، “penser à” نیاز به ضمیر tonique دارد: Je pense à toi)
5. lui

---

✅ تمرین 4: ضمایر ملکی (Les pronoms possessifs)

جای خالی را با ضمیر ملکی مناسب پر کنید:

1. Ce livre est à moi → C’est _____.
2. Cette voiture est à toi → C’est _____.
3. Ces chaussures sont à nous → Ce sont _____.
4. Cette robe est à elle → C’est _____.
5. Ces clés sont à vous → Ce sont _____.

پاسخ‌ها:

1. le mien
2. la tienne
3. les nôtres
4. la sienne
5. les vôtres

---

✅ تمرین 5: ضمایر تأکیدی (Les pronoms toniques)

جای خالی را با ضمیر تأکیدی مناسب پر کنید:

1. Moi, je suis prêt. Et _____ ?
2. Ce cadeau est pour _____.
3. Il pense à _____. (او به خودش فکر می‌کند.)
4. Nous allons au cinéma. Et _____ ?
5. Ils viennent avec _____.

پاسخ‌ها:

1. toi
2. toi / moi (بسته به مخاطب)
3. lui
4. vous
5. eux

---

✅ تمرین 6: ضمایر اشاره (Les pronoms démonstratifs)

جمله را کامل کنید:

1. Tu veux ce gâteau ou _____ ? (این یکی یا آن یکی؟)
2. _____ est mon frère. (آن مردی که آنجاست)
3. J’aime ce livre mais pas _____.
4. _____ est plus difficile que tu penses. (این)
5. Regarde ces photos. _____ sont belles !

پاسخ‌ها:

1. celui-là
2. Celui-là
3. celui-ci
4. Ceci
5. Celles-ci

---

✅ تمرین 7: ضمایر نسبی (Les pronoms relatifs)

جمله‌ها را با استفاده از ضمیر نسبی مناسب ترکیب کنید:

1. La fille est gentille. Elle parle avec moi.
   → La fille _____ parle avec moi est gentille.
2. Voici le livre. J’ai lu ce livre.
   → Voici le livre _____ j’ai lu.
3. C’est un ami. Je suis fier de cet ami.
   → C’est un ami _____ je suis fier.
4. C’est la ville. Je suis né dans cette ville.
   → C’est la ville _____ je suis né.
5. Le film est intéressant. Tu m’as parlé du film.
   → Le film _____ tu m’as parlé est intéressant.

پاسخ‌ها:

1. qui
2. que
3. dont
4. où
5. dont

---

✅ تمرین 8: ضمایر پرسشی (Les pronoms interrogatifs)

با ضمیر مناسب سوال بسازید:

1. _____ est là ? (چه کسی آنجاست؟)
2. _____ tu fais ? (چه کار می‌کنی؟)
3. _____ a gagné le match ? (چه کسی برنده شد؟)
4. _____ est-ce que tu parles ? (با کی صحبت می‌کنی؟)
5. _____ de ces livres préfères-tu ? (کدام یکی را ترجیح می‌دهی؟)

پاسخ‌ها:

1. Qui
2. Qu’est-ce que
3. Qui
4. À qui
5. Lequel

---

✅ تمرین 9: انتخاب بین ضمیر مفعولی مستقیم یا غیرمستقیم

جای خالی را با ضمیر مناسب پر کنید:

1. Elle m’aime → Elle ___ aime.
2. Il donne un cadeau à Marie → Il ___ donne un cadeau.
3. Nous les voyons → Nous ___ voyons.
4. Tu écris à tes parents → Tu ___ écris.
5. Je regarde le film → Je ___ regarde.

پاسخ‌ها:

1. me (مستقیم)
2. lui (غیرمستقیم)
3. les (مستقیم)
4. leur (غیرمستقیم)
5. le (مستقیم)

---

✅ تمرین 10: بازنویسی جمله با ضمیر مناسب

جملات را با استفاده از ضمیر مناسب ساده‌سازی کنید:

1. Je parle à Jean → Je ___ parle.
2. Tu regardes la télé → Tu ___ regardes.
3. Nous pensons à nos amis → Nous pensons à ___.
4. Elle adore ses parents → Elle ___ adore.
5. Vous écrivez à moi → Vous ___ écrivez.

پاسخ‌ها:

1. lui
2. la
3. eux
4. les
5. me

تمرینات پیشرفته تر

✅ تمرین ۱: ترتیب ضمایر (Ordre des pronoms)

جمله‌ها را بازنویسی کنید و دو ضمیر را به‌درستی در جای خود قرار دهید:

1. Tu donnes le livre à Paul → Tu _____ donnes.
2. Il prête sa voiture à nous → Il _____ prête.
3. Je montre les photos à toi → Je _____ montre.
4. Elle raconte l’histoire à ses enfants → Elle _____ raconte.
5. Nous envoyons la lettre à elle → Nous _____ envoyons.

پاسخ‌ها:

1. Tu le lui donnes.
2. Il nous la prête.
3. Je te les montre.
4. Elle la leur raconte.
5. Nous la lui envoyons.

---

✅ تمرین ۲: ضمایر نسبی پیچیده (Pronoms relatifs complexes)

جمله‌ها را با استفاده از ضمایر موصولی مناسب کامل کنید (qui, que, dont, où, lequel و ترکیب‌های آن‌ها):

1. Le film _____ je t’ai parlé est génial.
2. C’est une situation _____ je ne peux pas sortir.
3. Voilà l’homme sans _____ elle ne peut pas vivre.
4. Le village _____ j’ai grandi est petit.
5. La maison dans _____ ils vivent est vieille.

پاسخ‌ها:

1. dont
2. dont
3. lequel
4. où
5. laquelle

---

✅ تمرین ۳: بازنویسی با ضمایر ترکیبی

جملات زیر را با استفاده از ضمیر مناسب بازنویسی کنید (از ترکیب ضمایر استفاده کنید):

1. Je vais donner le dossier à mon chef → Je vais ____ donner.
2. Tu as montré les photos à ta sœur → Tu ____ as montré.
3. Ils vont offrir des cadeaux à leurs amis → Ils vont ____ offrir.
4. Nous avons envoyé la carte à toi → Nous ____ avons envoyée.
5. Il expliquera le problème à moi → Il ____ expliquera.

پاسخ‌ها:

1. le lui
2. les lui
3. les leur
4. te l’
5. me le

---

✅ تمرین ۴: ضمایر تأکیدی در جملات خاص

جمله را با ضمیر تأکیدی مناسب کامل کنید:

1. Qui a mangé tout le gâteau ? – C’est _____ !
2. Personne n’a aidé Paul, sauf _____.
3. – Tu viens ? – Oui, et ____ aussi !
4. Elle parle toujours d’_____. (او همیشه از خودش حرف می‌زند.)
5. Ils ont construit la maison _____-mêmes.

پاسخ‌ها:

1. moi
2. moi
3. moi
4. elle
5. eux

---

✅ تمرین ۵: جایگذاری ضمایر در زمان گذشته

جملات را در passé composé بازنویسی کنید. ضمایر را در جای درست قرار دهید:

1. J’ai vu les filles → Je _____ ai vues.
2. Elle a écrit à son père → Elle _____ a écrit.
3. Nous avons écouté le professeur → Nous _____ avons écouté.
4. Tu as téléphoné à tes amis ? → Tu _____ as téléphoné ?
5. Il a pris la valise → Il _____ a prise.

پاسخ‌ها:

1. les
2. lui
3. l’
4. leur
5. la

---

✅ تمرین ۶: انتخاب بین “y” و “en”

جای خالی را با “y” یا “en” پر کنید:

1. Tu vas au marché ? – Oui, j’_____ vais.
2. Elle parle de son projet ? – Oui, elle _____ parle.
3. Tu penses à ton avenir ? – Oui, j’_____ pense.
4. Tu as du pain ? – Oui, j’_____ ai.
5. Ils viennent de Paris ? – Oui, ils _____ viennent.

پاسخ‌ها:

1. y
2. en
3. y
4. en
5. en

---

✅ تمرین ۷: ضمایر اشاره + “ci” / “là”

جمله‌ها را با استفاده از ضمایر اشاره و ci / là کامل کنید:

1. Regarde ces deux chaises. Je préfère –.
2. Voici deux stylos. Prends – !
3. Entre ce livre et celui-là, je choisis –.
4. Il y a deux robes. Tu veux – ?
5. Ce film est bon, mais j’aime mieux –.

پاسخ‌ها:

1. celle-là
2. celui-ci
3. celui-ci
4. celle-ci / celle-là
5. celui-là

---

✅ تمرین ۸: بازنویسی با ضمایر موصولی + ضمیر مفعولی

دو جمله را ترکیب کنید با استفاده از ضمایر موصولی و مفعولی:

1. J’ai un livre. Tu veux lire ce livre.
   → J’ai un livre _____ tu veux lire.
2. C’est une femme. Tout le monde l’admire.
   → C’est une femme _____ tout le monde admire.
3. Voici les enfants. Je m’occupe de ces enfants.
   → Voici les enfants _____ je m’occupe.
4. C’est une ville. Il est né dans cette ville.
   → C’est la ville _____ il est né.
5. L’homme est ici. Je t’ai parlé de cet homme.
   → L’homme _____ je t’ai parlé est ici.

پاسخ‌ها:

1. que
2. que
3. dont
4. où
5. dont

---

✅ تمرین ۹: جای ضمیر در جملات امری

جمله‌ها را به حالت امری (با ضمیر مناسب) بازنویسی کنید:

1. (tu) Donne le livre à moi ! → Donne-_____ !
2. (vous) Parlez à Marie ! → Parlez-_____ !
3. (nous) Écrivons à nos amis ! → Écrivons-_____ !
4. (tu) Montre les photos à ta sœur ! → Montre-_____ !
5. (vous) Envoyez la lettre à lui ! → Envoyez-_____ !

پاسخ‌ها:

1. le-moi
2. lui
3. leur
4. les-lui
5. la-lui

---

✅ تمرین ۱۰: ترکیب ضمایر در جملات شرطی

جمله‌ها را کامل کنید با استفاده از ضمایر مناسب (مفعولی، غیرمستقیم، ملکی یا اشاره‌ای):

1. Si tu vois mes parents, parle-_____ de moi.
2. Je le ferais si tu me ____ demandais.
3. Si j’avais vu cette robe, je _____ aurais achetée.
4. Tu peux utiliser mon stylo ? – Non, j’ai déjà _____.
5. Si je rencontre Paul, je _____ dirai bonjour.

پاسخ‌ها:

1. leur
2. le
3. l’
4. le mien
5. ui